Từ sản xuất tôm giống đến công nghệ thủy sản: Bước chuyển mới của ngành tôm Việt
Sau hơn hai thập kỷ đầu tư vào tôm giống và công nghệ di truyền, năng lực công nghệ đang được mở rộng để phát triển các giải pháp thủy sản hướng tới thị trường quốc tế, trong bối cảnh ngành tôm Việt Nam chuyển dần từ lợi thế tự nhiên sang cạnh tranh bằng khoa học, công nghệ và giá trị gia tăng…
Thời điểm 25 năm trước, khi ngành tôm Việt Nam còn nhiều hạn chế về con giống, việc đầu tư vào nghiên cứu, khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực đã góp phần thúc đẩy ngành chuyển từ lợi thế tự nhiên sang cạnh tranh dựa trên tri thức và công nghệ.
Thành lập năm 2001 tại Bình Thuận, Việt Úc là đơn vị tiên phong ứng dụng khoa học, công nghệ trong chọn giống, từng bước làm chủ và nâng cấp công nghệ phân tích di truyền phân tử (Genomics), đồng thời mở rộng hoạt động trong chuỗi giá trị thủy sản. Đến nay, Tập đoàn có 18 công ty thành viên trên cả nước.
Lễ kỉ niệm 25 năm Tập đoàn thuỷ sản Việt Úc
SẢN LƯỢNG, NGUỒN GEN, CÔNG NGHỆ SINH HỌC VÀ CHUỖI GIÁ TRỊ SẼ QUYẾT ĐỊNH NĂNG LỰC CẠNH TRANH
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 25 năm thành lập Tập đoàn Thủy sản Việt Úc vừa diễn ra, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh vai trò của những doanh nghiệp tiên phong trong quá trình phát triển ngành.
“Muốn có một quốc gia biển mạnh, phải có những doanh nghiệp mạnh. Muốn doanh nghiệp mạnh, phải làm chủ công nghệ. Muốn làm chủ công nghệ, phải đầu tư cho khoa học, đổi mới sáng tạo và con người.” Thứ trưởng Hưng chia sẻ.
Định hướng này cũng phù hợp với yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng: Lịch sử phát triển của một ngành kinh tế luôn được tạo nên bởi những doanh nghiệp dám đi trước, dám đầu tư cho những giá trị lâu dài và dám đặt lợi ích của quốc gia, của ngành lên trên lợi ích trước mắt.
Thứ trưởng nhận định, năng lực cạnh tranh của thủy sản trong tương lai sẽ không chỉ dựa vào sản lượng mà ngày càng phụ thuộc vào nguồn gen, công nghệ sinh học, dữ liệu, tự động hóa, truy xuất nguồn gốc và khả năng tổ chức chuỗi giá trị.
Qua 25 năm, từ lĩnh vực tôm giống, Việt Úc từng bước mở rộng sang các khâu khác trong chuỗi giá trị ngành tôm. Năm 2005, doanh nghiệp bắt đầu kinh doanh tôm thẻ chân trắng; đến năm 2015 được cấp phép sản xuất tôm thẻ chân trắng bố mẹ G3 tại Việt Nam. Đến năm 2023, doanh nghiệp cho biết đã hoàn thiện chuỗi giá trị ngành tôm và chuyển trọng tâm đầu tư sâu hơn vào nghiên cứu, khoa học và công nghệ.
Sau giai đoạn tái cấu trúc, Việt Úc đã sẵn sàng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Bên cạnh việc giữ vững vị thế dẫn đầu chương trình chọn giống và sản xuất giống trong nước, tiếp tục nâng thị phần từ 32% lên 50%, chúng tôi đã có những kế hoạch cụ thể để đưa con tôm Việt và công nghệ Việt đi khắp toàn cầu.
Ông Tôn Thất Đề, Tổng Giám đốc Tập đoàn Việt Úc
Trong đó, công nghệ di truyền Genomics trở thành một hướng đầu tư dài hạn. Hơn 15 năm tích lũy dữ liệu cho chương trình chọn giống đã hình thành cơ sở dữ liệu hơn 1 triệu dữ liệu di truyền, tạo nền tảng chuyển từ phương pháp chọn giống chủ yếu dựa trên dữ liệu sản xuất và phả hệ sang phân tích ở cấp độ phân tử, qua đó nhận diện các đặc tính di truyền của từng cá thể.
Quá trình này gắn với hợp tác nghiên cứu với các đối tác quốc tế, trong đó có Tổ chức Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Khối thịnh vượng chung Australia (CSIRO), qua đó doanh nghiệp từng bước tiếp nhận và làm chủ công nghệ chọn giống dựa trên hệ gen.
Giáo sư Nigel Philip Preston, cựu Giám đốc CSIRO và thành viên HĐQT độc lập Tập đoàn Việt Úc, cho biết mối quan hệ giữa hai bên bắt đầu từ chuyến thăm của Chủ tịch Việt Úc – ông Lương Thanh Văn tới các phòng thí nghiệm của CSIRO tại Australia. Khi đó, ông đang nghiên cứu về đồng bằng sông Cửu Long và hệ thống nuôi tôm và nhận thấy việc đầu tư vào các trại sản xuất tôm giống trong khu vực có thể tạo ra tác động đáng kể.
Theo ông Preston, đây là chính điểm khởi đầu cho chương trình nghiên cứu và chọn giống tôm kéo dài hơn hai thập kỷ, với sự tham gia của nhiều nhà khoa học. “Điều này đã cho thấy rõ lợi ích của hợp tác nghiên cứu”, ông Preston nói.
Tháng 3/2026, Việt Úc công bố dòng tôm giống Tứ Siêu VU-S26 ứng dụng công nghệ Genomics, tập trung vào bốn nhóm đặc tính gồm tăng trưởng, khả năng thích nghi, tỷ lệ sống và năng suất.
TỪ THỊ TRƯỜNG TRONG NƯỚC HƯỚNG RA QUỐC TẾ
Từ nền tảng ban đầu trong lĩnh vực tôm giống, Việt Úc từng bước phát triển thành hệ sinh thái từ nghiên cứu di truyền, sản xuất con giống, thức ăn, nuôi thương phẩm, chế biến đến các giải pháp phục vụ ngành thủy sản.
Sau 25 năm, Việt Úc công bố định hướng chuyển đổi từ mô hình Aquafarm sang Tập đoàn Công nghệ Thủy sản (Aquatech), mở rộng phạm vi hoạt động từ chuỗi nuôi trồng sang công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và giải pháp cho ngành thủy sản.
Theo định hướng mới, công nghệ di truyền Genomics tiếp tục là một trong những nền tảng công nghệ của Việt Úc. Doanh nghiệp đang chuẩn bị ra mắt Trung tâm Thí nghiệm Nghiên cứu Di truyền và Hệ gen, ứng dụng công cụ xử lý dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời mở rộng nghiên cứu sang nhiều đối tượng thủy sản.
Đại diện tập đoàn chia sẻ “trên nền tảng thành công của tôm thẻ, Việt Úc tiếp tục sử dụng công nghệ di truyền Genomics sang cá tra, cá rô phi, tôm sú và nhiều đối tượng nuôi khác. Trung tâm Thí nghiệm Nghiên cứu Di truyền và Hệ gen sẽ sớm đi vào hoạt động, với hệ thống máy móc hiện đại, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), nâng cao năng lực xử lý dữ liệu lớn để đáp ứng nhu cầu con giống cho từng vị trí sinh thái khác nhau”.
Cùng với chuyển trọng tâm sang công nghệ, doanh nghiệp này đặt mục tiêu đưa sản phẩm, dịch vụ và giải pháp công nghệ thủy sản ra thị trường quốc tế. Theo lộ trình công bố, Trung Quốc sẽ là thị trường nước ngoài đầu tiên. Doanh nghiệp đồng thời định hướng xây dựng một viện nghiên cứu sinh học và di truyền tại Hoa Kỳ nhằm kết nối với các nhà khoa học và công nghệ tiên tiến, phục vụ nghiên cứu, tư vấn, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm.
Trong giai đoạn 2025-2030, Việt Úc đặt mục tiêu doanh thu 1 tỷ USD vào năm 2030. Tuy nhiên, chuyển từ doanh nghiệp tôm giống sang mô hình Aquatech cũng đặt ra yêu cầu mở rộng năng lực nghiên cứu, thương mại hóa công nghệ và tổ chức chuỗi, thay vì chỉ dựa vào quy mô sản xuất.
Với định hướng “Lead Local – Go Global”, doanh nghiệp cho biết sẽ tiếp tục củng cố hoạt động tại Việt Nam, đồng thời từng bước đưa năng lực công nghệ thủy sản phát triển trong nước ra thị trường quốc tế.
Từ góc độ quản lý ngành, Thứ trưởng Võ Văn Hưng kỳ vọng tập đoàn Việt Úc tiếp tục làm chủ các công nghệ lõi của ngành tôm, phát triển ngành tôm xanh, tuần hoàn và phát thải thấp; đồng thời xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết doanh nghiệp, nhà khoa học, địa phương và người nuôi, qua đó nâng cao giá trị và thương hiệu của tôm Việt Nam.
Với sự đầu tư mạnh mẽ và tâm huyết, Tập đoàn Việt Úc luôn tiên phong trong việc áp dụng Công nghệ cao và các giải pháp xanh trong chuỗi giá trị khép kín ngành tôm Việt Nam.
Sáng ngày 3/3, Hội nghị phát triển ngành tôm năm 2023 do Bộ NN&PTNT chủ trì đã diễn ra tại Sóc Trăng. Chương trình có sự tham gia của ông Phùng Đức Tiến – Thứ trưởng Bộ NN&PTNT, Ông Lâm Văn Mẫn – Ủy viên TW Đảng, Bí thư tỉnh ủy Sóc Trăng, cùng đông đảo Lãnh đạo Cơ quan ban ngành, lãnh đạo các tỉnh thành nuôi tôm trọng điểm và các hiệp hội, doanh nghiệp.
Ngày 23-6, tại Bạc Liêu đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt 2023 - lần thứ 8 với chủ đề: Nuôi tôm công nghệ cao - hướng đến bền vững và hiệu quả”. Diễn đàn do Sở NN-PTNT tỉnh Bạc Liêu phối hợp với Cục Thủy sản (Bộ NN-PTNT), Hội Thủy sản Việt Nam, WWF Việt Nam, Hiệp hội tôm tỉnh Bạc Liêu tổ chức. Chương trình đã thu hút đông đảo người nuôi tôm, doanh nghiệp và các hiệp hội nuôi tôm ở khu vực ĐBSCL.
Ông Seokhee Won là một nhà lãnh đạo dày dạn kinh nghiệm với hơn 30 năm hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh quốc tế, hiện giữ vị trí Chủ tịch kiêm CEO khu vực APAC & Châu Âu của Bộ phận Kinh doanh Thực phẩm Toàn cầu – CJ CheilJedang.
Ông nổi bật với năng lực vượt mục tiêu hiệu suất, mở rộng thị trường toàn cầu, phát triển thương hiệu và tối ưu hóa hoạt động với chi phí tối thiểu. Ông được đồng nghiệp đánh giá là một chuyên gia sâu sắc, thực tế và đáng tin cậy trong việc mang lại kết quả kinh doanh bền vững và sinh lợi.
Ông Lương Peter Chương
Thành viên HĐQT Phát triển Chiến lược Đầu tư
Ông Lương Peter Chương là một chuyên gia đa lĩnh vực với kinh nghiệm dày dạn trong điều hành chiến lược, phát triển kinh doanh và khởi nghiệp quốc tế. Ông hiện giữ vai trò Thành viên HĐQT, Phát triển Chiến lược Đầu tư tại Tập đoàn Thủy sản Việt Úc, nơi ông đóng vai trò then chốt trong việc hoạch định chiến lược tăng trưởng, mở rộng thị trường quốc tế và củng cố năng lực cạnh tranh của Tập đoàn.
Trước khi gia nhập Việt Úc, ông Peter đã tích lũy hơn một thập kỷ kinh nghiệm lãnh đạo tại nhiều công ty công nghệ và đầu tư tại Úc, Singapore và Việt Nam. Ông từng là đối tác điều hành của 3 Comma Capital Group – đơn vị đầu tư vào các mô hình kinh doanh khởi nghiệp tiềm năng, đồng thời là thành viên Hội đồng Quản trị của các doanh nghiệp tại Úc như Roll’d Australia và VTPA Group. Trong suốt hành trình sự nghiệp, ông Peter đã khẳng định năng lực vượt trội trong xây dựng đội ngũ, triển khai các chiến dịch phát triển thị trường hiệu quả và kết nối mạng lưới đầu tư khu vực.
Tư duy chiến lược quốc tế, khả năng thích ứng linh hoạt và tinh thần đổi mới không ngừng là những yếu tố tạo nên dấu ấn lãnh đạo của ông Lương Peter Chương, đóng góp tích cực vào hành trình đưa Việt Úc vươn tầm khu vực và thế giới.
Ông Tôn Thất Đề
Thành viên HĐQTTổng giám đốc tập đoàn Việt Úc
Ông Tôn Thất Đề hiện là Thành viên nòng cốt trong Hội đồng Quản trị, và là Tổng Giám đốc Tập đoàn Việt Úc. Ông dẫn dắt chiến lược phát triển và tăng trưởng của Tập đoàn thông qua mô hình chuỗi giá trị tôm khép kín và định hướng mở rộng ra thị trường quốc tế.
Dưới sự lãnh đạo của ông, Việt Úc liên tục mang đến các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cho cả người nuôi và người tiêu dùng, với tầm nhìn đưa Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về sản xuất tôm sạch và bền vững.
Với hơn 25 năm kinh nghiệm trong vai trò điều hành và phát triển chiến lược tại các lĩnh vực hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), thực phẩm & đồ uống (F&B) và nông nghiệp, ông Tôn Thất Đề từng đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo cấp cao tại các tập đoàn đa quốc gia và trong nước như Unilever, Coca-Cola, Masan Consumer và Nova Consumer Group. Đặc biệt, Ông đóng vai trò chủ chốt trong xây dựng chiến lược kinh doanh, thiết kế các mô hình đột phá – điển hình như mô hình “Từ nông trại đến bàn ăn” (Farm-to-Table), hoàn thiện và phát triển bộ máy tổ chức, tối ưu vận hành. Phong cách lãnh đạo của ông luôn gắn liền với tăng trưởng bền vững về doanh thu và lợi nhuận, đồng thời tạo ra giá trị thực cho khách hàng và đóng góp vào sự thành công lâu dài của doanh nghiệp.
Ông Lương Thanh Văn
Chủ tịch hội đồng quản trị Người sáng lập tập đoàn việt úc
Ông Lương Thanh Văn là hình mẫu điển hình của một doanh nhân khởi nghiệp từ con số 0, mang trong mìnhkhát vọng vươn lên mãnh liệt, tư duy chiến lược sắc bén và tinh thần tiên phong không ngừng nghỉ. Từ hai bàn tay trắng nơi đất khách – Australia, ông bắt đầu hành trình khởi nghiệp với ngành may mặc, sau đó chuyển hướng thành công sang lĩnh vực rửa hình và vươn lên trở thành một trong những doanh nhân gốc Việt thành công nhất tại Úc. Thương vụ mua lại hãng phim Kodak – đối thủ lớn nhất, cùng mạng lưới 6.000 đại lý và doanh thu 50 triệu đô mỗi năm – là minh chứng cho khả năng hiện thực hóa mọi tầm nhìn của ông.
Sau khi đạt nhiều thành tựu ở nước ngoài, ông vẫn mang trong mình một tâm nguyện lớn lao: hướng về quê hương, mong muốn góp phần đồng hành cùng người nông dân Việt và nâng tầm ngành thủy sản nước nhà. Từ đầu những năm 2000, ông trở về Việt Nam và dấn thân vào ngành thủy sản – lại là một lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ với ông – và đặt nền móng cho sự ra đời của Tập đoàn Việt Úc. Mang theo rất nhiều kinh nghiệm, kiến thức và bản lĩnh từ những thành tựu đúc kết được nơi đất khách, với khát vọng giúp ngành tôm Việt Nam vươn tầm thế giới, ông tiên phong xây dựng chương trình chọn giống tôm bố mẹ đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam, chủ động nguồn tôm giống chất lượng cao, giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trong bất kỳ lĩnh vực nào tham gia, ông đều đặt mục tiêu trở thành người dẫn đầu – không chỉ về thị phần, mà còn về giá trị đóng góp. Hành trình khởi nghiệp và những thành tựu của ông đã truyền nguồn cảm hứng to lớn cho rất nhiều người. Với ngành tôm, ông luôn tâm niệm: “Người nuôi tôm thành công được thì mình mới thực sự thành công”. Chính từ niềm tin đó, ông sẵn sàng đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ, nghiên cứu, phát triển chuỗi giá trị khép kín, và từng bước đưa ngành tôm Việt Nam tiến gần hơn đến vị thế Top 1 toàn cầu.
Với vai trò Chủ tịch HĐQT, ông đã dẫn dắt Tập đoàn Việt Úc phát triển hệ sinh thái thủy sản toàn diện, có hơn 1.500 nhân sự, giữ vững vị thế dẫn đầu thị phần tôm giống (>30%) và không ngừng vươn xa với sứ mệnh “Nâng tầm tôm Việt” – khát vọng đưa con tôm Việt ra biển lớn bằng nền tảng công nghệ và phát triển bền vững. Ông Lương Thanh Văn không chỉ là người đứng đầu một tập đoàn thủy sản hàng đầu Việt Nam – mà còn là người mang trong mình lý tưởng phụng sự ngành, với niềm tin sâu sắc rằng: “Ngành tôm Việt có thể làm chủ công nghệ, nâng tầm vị thế, và tạo dấu ấn trên bản đồ thủy sản thế giới.”
Ông Mã Tùng
Thành viên HĐQT Phó TGĐ Phát triển công nghệ
Ông Mã Tùng hiện là Thành viên nòng cốt trong Hội đồng Quản trị, và là Phó Tổng Giám đốc Cấp Cao Khối Nghiên Cứu Phát Triển, Công nghệ & Chất lượng Tập đoàn Việt Úc.
Ông là một nhà lãnh đạo công nghệ đầy tâm huyết, người luôn lấy tư duy logic và đam mê khám phá làm kim chỉ nam để hiện thực hóa tầm nhìn và dẫn dắt mọi đổi mới công nghệ. Ông có khả năng biến các công nghệ dẫn đầu thành sở hữu riêng mang lại giá trị cho doanh nghiệp, góp phần quan trọng vào hành trình đưa Việt Úc trở thành tập đoàn tiên phong trong ngành tôm.
Với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kỹ thuật và sản xuất tại nhiều tập đoàn trong và ngoài nước, ông Mã Tùng đã có những đóng góp nổi bật trong việc chuyển giao công nghệ, xây dựng hệ thống vận hành, và phát triển năng lực tổ chức. Ông đặc biệt ghi dấu ấn tại Tập đoàn Việt Úc trong vai trò tiên phong nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ xử lý nước tiên tiến, chuẩn hóa quy trình sản xuất giống tôm, và triển khai chương trình chọn giống tôm bố mẹ đầu tiên tại Việt Nam – nền tảng giúp Việt Úc dẫn đầu ngành giống tôm công nghệ cao.
Ông Nigel Philip Preston
Thành viên HĐQT độc lập
Tiến sĩ Nigel Preston là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản với hơn 25 năm kinh nghiệm quốc tế. Ông từng giữ vai trò Tổng Giám đốc WorldFish và Chủ tịch ISC của Chương trình Nghiên cứu Cá (FISH CRP), cũng như nhiều vị trí lãnh đạo tại CSIRO – Úc.
Với hơn 90 công bố khoa học, ông có đóng góp sâu rộng về sinh thái, di truyền, dinh dưỡng và quản lý môi trường thủy sản. Ông hiện là Giáo sư Thỉnh giảng tại Đại học Queensland và có bằng Tiến sĩ Sinh học Biển từ Đại học Sydney.
Ông Lê Quang Minh
Phó TGĐ Tài Chính
Ông Lê Quang Minh hiện là Thành viên Hội đồng Quản trị, và là Phó Tổng Giám đốc Khối Tài chính và Công nghệ Thông tin Tập đoàn Việt Úc.
Ông là một chuyên gia tài chính – kiểm toán kỳ cựu với hơn 20 năm kinh nghiệm tại các tập đoàn từ trong nước đến đa quốc gia, Big 4 – trong đó có Deloitte và đặc biệt là vị trí Partner tại Ernst & Young Việt Nam – đỉnh cao ngành kiểm toán với tư duy chiến lược sắc bén.
Trải qua nhiều vai trò quản lý cấp cao, ông đã trực tiếp xây dựng và vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ, hoạch định hệ thống tài chính, tư vấn IPO và huy động vốn quốc tế cho nhiều doanh nghiệp lớn như Khang Điền, Hưng Thịnh, và các công ty niêm yết trên HOSE.
